Cẩm Nang Thuật Ngữ & Kỹ Thuật In Ấn Toàn Diện

PPI mô tả mật độ điểm ảnh của hình raster ở kích thước đặt thực tế; DPI thường được dùng cho khả năng ghi điểm của thiết bị; LPI mô tả tần số tram trong in offset. File 300 PPI không có nghĩa máy chỉ in 300 DPI. Khi kiểm file phải đọc Effective PPI, loại sản phẩm và khoảng cách quan sát thay vì dùng một con số cho mọi trường hợp.

Ảnh khoảng 150 PPI có thể phù hợp với poster hoặc vật phẩm khổ lớn được nhìn từ xa, miễn là không có chữ raster nhỏ và không bị nội suy quá mức. Catalogue, name card hoặc ảnh xem gần thường cần mức cao hơn. Quyết định phải dựa trên kích thước thật, khoảng nhìn và mức chi tiết cần giữ.

Không. Tràn lề là phần nền hoặc hình kéo vượt đường cắt, thường 2–3 mm cho ấn phẩm thương mại phổ biến. Vùng an toàn nằm phía trong đường cắt và giữ chữ, logo, mã QR tránh dao xén. Một file có tràn lề nhưng đặt chữ sát mép vẫn có rủi ro mất nội dung.

Trim box xác định kích thước thành phẩm; bleed box xác định vùng tràn lề; media box là toàn bộ khổ trang PDF. Khi xuất file không đồng nhất các box, phần mềm bình trang có thể nhận sai khổ hoặc crop mark. Nhà in cần kiểm kích thước box và tỷ lệ trước khi áp khuôn.

K100 chỉ dùng kênh đen, phù hợp chữ nhỏ và đường nét để hạn chế lệch chồng màu. Rich black phối thêm CMY để nền đen sâu hơn trên mảng lớn. Công thức thường gặp là C40 M30 Y30 K100, hoặc theo hồ sơ màu nhà in cung cấp, và phải nằm trong giới hạn tổng lượng mực; không dùng rich black cho chữ nhỏ vì sai lệch chồng màu làm chữ bị viền.

TAC là tổng phần trăm mực CMYK tại một vùng. TAC quá cao có thể gây lâu khô, bết, dính mặt sau, mất chi tiết vùng tối hoặc khó cán màng. Giới hạn phụ thuộc giấy, máy và profile. Vì vậy không nên tự cộng bốn kênh thật cao chỉ để tạo màu đen đậm.

Đục nền khoét nền dưới đối tượng; in chồng cho lớp trên in chồng lên lớp dưới. Chữ đen nhỏ thường có thể in chồng để giảm viền trắng, nhưng vật thể màu hoặc chữ trắng đặt in chồng có thể biến mất. Preflight phải kiểm thuộc tính in chồng bằng mô phỏng tách màu, không chỉ nhìn giao diện thiết kế.

Chồng mép màu là tạo vùng chồng rất nhỏ giữa hai mảng màu tiếp giáp nhằm che sai số đăng ký. Nó quan trọng với offset, flexo, bao bì hoặc đường biên tương phản cao. Mức trap phụ thuộc vật liệu, độ ổn định máy và thứ tự màu; tự tạo trap quá lớn có thể sinh viền thấy rõ.

Chấm tram có thể nở trên bản và vật liệu khiến vùng trung gian tối hơn file. Giấy không tráng phủ thường có dot gain lớn hơn giấy tráng phủ. Profile màu và đường cong bù trừ giúp dự đoán hiện tượng này; tăng sáng tùy tiện trên màn hình không thay thế việc dùng đúng profile.

Moiré là hoa văn giao thoa khi các lưới tram, ảnh quét có tram cũ hoặc họa tiết vật liệu chồng ở góc không phù hợp. Cần descreen ảnh quét, kiểm góc tram và tránh phóng thu hình tram hóa. Lỗi thường chỉ lộ rõ sau RIP nên bản in duyệt hoặc kiểm separations rất quan trọng.

Process color tạo màu bằng CMYK, thích hợp hình ảnh và nhiều màu. Màu pha dùng một mực pha riêng, hữu ích khi cần màu thương hiệu ổn định, màu đặc biệt hoặc số màu giới hạn. Chuyển Pantone sang CMYK có thể lệch vì nhiều màu nằm ngoài gam tái tạo của CMYK.

Không nên. C dùng để mô phỏng trên giấy tráng phủ, U cho giấy không tráng phủ; cùng mã gốc có thể cho cảm nhận màu khác vì độ hút mực và độ trắng giấy. Báo màu phải nêu rõ hệ, vật liệu và điều kiện đo hoặc mẫu duyệt.

Bản in duyệt màu kiểm nội dung, bố cục và mức mô phỏng màu theo thiết bị bản in duyệt; nó không luôn tái hiện chính xác độ bóng giấy, màng cán, ép kim hoặc màu trên vật liệu đặc biệt. Mẫu thành phẩm dùng đúng vật liệu và gia công cho độ tin cậy cao hơn nhưng tốn thời gian và chi phí hơn.

Bình trang sắp nhiều trang hoặc nhiều sản phẩm lên khổ in, thêm dấu kiểm soát, bù xén và thứ tự gấp. Khách hàng thường nên gửi trang đơn đúng thứ tự thay vì tự bình, trừ khi nhà in cung cấp sơ đồ khuôn. Tự bình sai có thể gây đảo trang, thiếu tràn lề hoặc sai tay sách.

Sớ giấy song song đường gấp hoặc gáy giúp nếp gọn, trang mở tự nhiên và giảm nứt. Đi ngược sớ làm giấy cứng, dễ bật gáy hoặc nứt lớp tráng phủ. Với sách, folder và hộp, hướng sớ phải được cân nhắc cùng khổ giấy và phương án bình trang.

Cả hai tạo đường chuẩn bị gấp, nhưng creasing thường ép tạo rãnh bằng khuôn âm dương để dịch chuyển sợi giấy, phù hợp giấy dày; scoring thường chỉ cắt nông một phần độ dày (cut-score) để bẻ gập bìa cứng hoặc carton; tiếng Việt hay gọi chung cả hai là cấn. Chọn sai phương pháp có thể làm nứt mực, gãy lớp phủ hoặc nếp gấp không thẳng.

Bế đứt cắt xuyên toàn bộ vật liệu để tạo hình thành phẩm. Bế demi chỉ cắt lớp mặt, giữ lớp đế, phổ biến với sticker và tem nhãn. Độ sâu dao phải tương thích độ dày mặt và đế; bế quá sâu làm khó bóc, bế thiếu khiến tem không tách sạch.

Không hoàn toàn. Màng là lớp film phủ toàn mặt, tăng bảo vệ và thay đổi cảm giác bề mặt. UV là lớp phủ lỏng đóng rắn, có thể phủ toàn phần hoặc định vị để tạo tương phản. Khả năng bám dính, gấp, ép kim tiếp theo và loại mực nền phải được thử tương thích.

Ép kim dùng khuôn, nhiệt và lực để chuyển nhũ, tạo bề mặt kim loại rõ và có thể có độ lún nhẹ. In nhũ có thể dùng mực hiệu ứng hoặc nhũ kỹ thuật số, linh hoạt hơn cho số lượng ít nhưng hiệu ứng và độ bền khác. File cần tách lớp vector riêng cho vùng hiệu ứng.

Vùng phủ UV định hình nên là vector kín, tô một màu đặc, đặt trên layer riêng và đăng ký chính xác với hình in. Chi tiết quá nhỏ, khe hẹp hoặc sát đường gấp dễ lệch hoặc bít. Cần thống nhất UV bóng, nổi hay cát và kiểm thứ tự với cán màng. Nhà in Phát hiện không nhận gia công phủ UV định hình; phần này để bạn hiểu thuật ngữ.

Trên vật liệu trong hoặc nền màu, mực trắng có thể làm lớp lót dưới CMYK để màu không bị nền chi phối. Vùng đục trắng là vùng chủ động không in trắng để giữ hiệu ứng trong suốt hoặc màu vật liệu. File phải có kênh/layer trắng riêng, tên và thuộc tính theo quy ước RIP.

Delta E biểu thị khoảng cách màu theo mô hình đo, hữu ích để so mẫu và kiểm soát lô. Tuy nhiên một ngưỡng không phù hợp cho mọi màu, vật liệu và điều kiện quan sát. Độ bóng, kết cấu, ánh sáng và hiệu ứng quang học vẫn cần đánh giá bằng mẫu vật lý.

Metamerism xảy ra khi hai màu trông giống dưới nguồn sáng này nhưng khác dưới nguồn sáng khác. Mực, giấy và chất tăng trắng quang học đều ảnh hưởng. Màu thương hiệu quan trọng nên được duyệt dưới nguồn sáng tiêu chuẩn và môi trường sử dụng thực tế.

In dữ liệu biến đổi cho phép mỗi bản có tên, mã, hình hoặc QR khác nhau từ một cơ sở dữ liệu. Nó phù hợp thẻ, thư cá nhân hóa, tem truy xuất và voucher. Dữ liệu phải sạch, font đủ ký tự và quy tắc tràn nội dung được kiểm bằng bản ghi dài nhất.

Proofreading kiểm chính tả, nội dung và logic; preflight kiểm điều kiện kỹ thuật như font, hình, tràn lề, profile, in chồng, màu pha và kích thước. Một file đúng kỹ thuật vẫn có thể sai nội dung và ngược lại, nên hai bước phải có người chịu trách nhiệm riêng.

PDF/X giới hạn một số yếu tố dễ gây lỗi và yêu cầu thông tin màu, font, box trang rõ hơn. Tuy nhiên xuất đúng nhãn PDF/X không đảm bảo file đúng kích thước, đúng tràn lề hay ảnh đủ nét. Nhà in vẫn phải preflight theo sản phẩm cụ thể.

Đường nét hữu ích khi gửi file vector cuối cùng và lo thiếu font, nhưng làm mất khả năng sửa chữ, tăng điểm neo và có thể ảnh hưởng hinting. Nên giữ bản gốc còn font, chỉ chuyển chữ thành đường nét ở bản giao sản xuất khi cần; PDF nhúng font đúng thường là lựa chọn linh hoạt hơn.

Không chỉ ghi tên thuật ngữ. Hãy gửi kích thước thành phẩm, vật liệu, số lượng, số mặt, file mẫu, vị trí gia công, màu tham chiếu và môi trường sử dụng. Ví dụ “cán mờ” cần nói cán một hay hai mặt, bề mặt nào, có gấp hoặc ép kim sau cán không.

RIP có thể quản lý hàng đợi, nesting, bình trang, screening, chồng mép màu, media preset, giới hạn mực và dữ liệu cắt. Phạm vi tùy hệ thống. Vì vậy cùng một PDF nhưng dùng preset hoặc RIP khác có thể cho kết quả màu, độ mịn và tốc độ khác nhau.

Linearization làm phản hồi tầng thứ của từng kênh tăng đều và có thể lặp lại; ICC profile mô tả quan hệ màu của cả tổ hợp thiết bị đã ổn định. Tạo profile trên một trạng thái chưa linearize hoặc không ổn định khiến profile nhanh mất hiệu lực.

Ngoài ICC profile, preset có thể chứa lượng mực, nhiệt, chân không, số pass, tốc độ, chiều cao đầu phun và lực căng. Nó là hồ sơ vận hành cho tổ hợp vật liệu–mực–máy, không chỉ là một file màu.

Nhiều pass chia dữ liệu qua nhiều lượt, giúp vùng chuyển mịn và che một phần lỗi nozzle nhưng giảm năng suất. Pass phù hợp còn phụ thuộc lượng mực, nhiệt, vật liệu và khoảng nhìn; tăng pass không tự động chữa mọi lỗi.

Nozzle check cho thấy kênh phun thiếu, lệch hoặc không ổn định. Nó giúp phân biệt sọc do đầu phun với sọc do bước kéo vật liệu hoặc dữ liệu. Kiểm tra này nên thực hiện trước lô quan trọng và sau thời gian máy nghỉ.

Drying chủ yếu loại dung môi hoặc nước; curing tạo phản ứng đóng rắn hay tạo màng, như UV hoặc latex. Bề mặt có vẻ khô chưa chắc đã đạt độ bám, khả năng cán hoặc kháng trầy cần thiết.

Variable dot phối nhiều kích thước giọt để vùng sáng mịn hơn và mảng đặc đủ mật độ. Hiệu quả phụ thuộc screening, đầu phun và preset; không thể suy ra chỉ từ con số dpi quảng cáo của thiết bị.

Ảnh thường cần giữ quan hệ thị giác toàn cảnh, trong khi logo cần bảo toàn màu cụ thể trong khả năng gamut. Một tài liệu có cả hai có thể cần xử lý đối tượng khác nhau và bản in duyệt thay vì áp một intent máy móc cho toàn trang.

Output Intent mô tả điều kiện đầu ra dự kiến của PDF, đặc biệt trong workflow PDF/X. Nó hỗ trợ diễn giải màu nhưng không tự chuyển mọi đối tượng hay bảo đảm vật liệu thực tế giống mô tả; preflight vẫn phải kiểm không gian màu và quy trình đích.

Đường cắt nên là vector kín, dùng màu pha có tên theo quy ước RIP, đặt trên layer riêng và bật in chồng nếu quy trình yêu cầu. Hình in cần tràn lề ra ngoài đường cắt và chữ phải lùi vào vùng an toàn.

Năng lượng bề mặt, lớp phủ, chất hóa dẻo và bụi có thể làm mực UV bong dù mực đã đóng rắn. Cần làm sạch, thử bám bằng phương pháp phù hợp và kiểm sau một khoảng ổn định trước khi chạy lô.

Nếu độ trắng, coating, độ dày hoặc phản ứng nhiệt thay đổi, màu và bước chạy có thể đổi. Ít nhất cần kiểm nozzle, màu chuẩn, feed và độ khô; với sai lệch đáng kể phải hiệu chỉnh hoặc tạo lại preset/profile.