自出版书籍印刷：回忆录、教材与赠书
In sách tự xuất bản là in bản thảo của chính tác giả thành sách với số lượng nhỏ: hồi ký, sách gia đình, giáo trình tự biên soạn, tập thơ hay sách tặng. In kỹ thuật số cho phép làm một cuốn mẫu trước, đợt đầu vài chục đến vài trăm cuốn, rồi in thêm khi cần. Thứ tự quyết định nên là: khổ sách, số trang theo kiểu đóng, giấy ruột, bìa có sống gáy, cuốn mẫu, rồi mới nhân số lượng. Quy cách và lịch từng đơn chốt tại trang In Sách, Tạp Chí Số Lượng Ít của Nhà in Phát.
HỒ SƠ TRƯỚC KHI IN
Giấy phép xuất bản và mã ISBN
Sách là xuất bản phẩm theo Luật Xuất bản, kể cả khi không bán. Sách phát hành, bán tại buổi ra mắt hoặc đưa lên nhà sách phải đi qua một nhà xuất bản: nhà xuất bản cấp quyết định xuất bản và mã ISBN. Giáo trình nội bộ, kỷ yếu, sách tặng phát hành theo nhóm thuộc diện tài liệu không kinh doanh, cần giấy phép xuất bản tài liệu không kinh doanh do cơ quan quản lý xuất bản cấp.
Khi đặt in, gửi kèm bản sao quyết định xuất bản hoặc giấy phép. Nhà in Phát in sách khi hồ sơ hợp lệ và nội dung in khớp bản đã được cấp phép. Mã vạch ISBN in ở bìa sau, kích thước chuẩn khoảng 37 × 26 mm, nền trắng, vạch đen K100; đừng thu nhỏ dưới 80% vì máy quét khó đọc.
KHỔ SÁCH VÀ GIẤY
Chọn khổ, giấy ruột và kiểu đóng
Đừng thu nguyên file A4 xuống khổ sách nhỏ. Chữ 12 pt trên A4 thu về 14,5 × 20,5 cm chỉ còn khoảng 8,5 pt, quá nhỏ để đọc lâu. Chọn khổ trước, rồi dàn trang lại theo khổ đó. Bảng dưới là các cấu hình thường gặp trong sách tự xuất bản.
| Loại sách | 常见尺寸 | 内页纸 | Cỡ chữ thân bài | 装订方式 |
|---|---|---|---|---|
| Tập thơ, truyện ngắn, tản văn | 13 × 19 cm | Fort trắng hoặc kem 70–80 gsm | 10,5–11 pt | Kim giữa khi mỏng, gáy keo khi dày |
| Hồi ký, sách gia đình, sách ra mắt | 14,5 × 20,5 cm hoặc A5 148 × 210 mm | Fort 70–80 gsm; tay ảnh Couche mờ 120–150 gsm | 11–12 pt; 12–13 pt nếu người đọc lớn tuổi | 胶装 |
| Giáo trình, sách chuyên khảo | 16 × 24 cm hoặc A4 210 × 297 mm | Fort 80–100 gsm để viết lên trang | 11 pt, bảng biểu từ 9 pt | Gáy keo hoặc lò xo |
| Sách ảnh, sách tranh, truyện tranh | A4 hoặc khổ vuông | Couche mờ 150 gsm | Theo bố cục tranh | Gáy keo, kim giữa khi dưới khoảng 48 trang |
Trang sản phẩm thông số theo khổ A4; khổ khác báo khả năng khi gửi file. Khổ ảnh hưởng thẳng đến chi phí: tờ in kỹ thuật số khoảng 32,5 × 48 cm xếp được 4 trang 14,5 × 20,5 cm (cộng tràn lề) mỗi mặt, nhưng chỉ 2 trang 16 × 24 cm. Cùng 200 trang, khổ 16 × 24 cm tốn gần gấp đôi số tờ in.
Fort là giấy không tráng phủ, mặt nhám, dễ viết, hợp sách chủ yếu là chữ. Fort màu kem dịu mắt khi đọc lâu nhưng làm ảnh màu ngả ấm. Sách vừa nhiều chữ vừa nhiều ảnh nên giữ ruột Fort và gom ảnh vào vài tay Couche mờ, thay vì dùng giấy bóng cho cả cuốn: giấy bóng loá dưới đèn và khó viết ghi chú. Chữ mặt sau hiện mờ qua trang thì tăng định lượng lên 80–100 gsm hoặc giảm vùng nền đậm.
TỪ BẢN THẢO ĐẾN PDF IN
Dàn trang và xuất PDF in
Đặt khổ trang trong phần mềm đúng khổ thành phẩm, ví dụ 145 × 205 mm. Thêm tràn lề 2 mm mỗi cạnh cho trang có ảnh hoặc nền in ra sát mép. Chữ và số trang cách mép cắt ít nhất 5 mm. Lề trong phía gáy rộng hơn lề ngoài: với gáy keo, lề trong khoảng 18–20 mm vì phần gần gáy cong vào khi mở; lề ngoài 12–15 mm là đủ.
Bản thảo Word dùng được nếu xuất PDF đúng cách: cập nhật mục lục tự động trước khi xuất, nhúng toàn bộ font, xuất PDF trang đơn theo thứ tự đọc, không xuất dạng trang đôi. Mở PDF trên máy khác để kiểm dấu tiếng Việt, chữ Hán, ký hiệu toán học. Ảnh chụp và thư tay quét cần khoảng 300 ppi tại kích thước in; ảnh rộng 10 cm cần khoảng 1.180 pixel chiều ngang.
Khi nói sách 120 trang, ghi rõ con số đó gồm bìa hay không và có tính các trang trắng chủ ý hay không. Bài cách tính trang khi đóng cuốn có ví dụ đếm trang theo tờ.
KIỂU ĐÓNG VÀ BÌA
Đếm trang theo kiểu đóng, rồi mới dựng bìa
Gáy keo cho gáy vuông, in được tên sách và tác giả trên gáy, hợp sách đọc tuần tự. Ruột cần dày từ khoảng 3–4 mm để keo bám chắc; với Fort 80 gsm, mỗi tờ dày khoảng 0,1 mm, tức khoảng 60–80 trang trở lên. Sách gáy keo không mở phẳng, nên sơ đồ gia phả hay ảnh trải hai trang sẽ mất một dải ở giữa. Đặt chi tiết quan trọng cách gáy ít nhất 10 mm, hoặc in sơ đồ thành tờ gấp riêng. Thông tin quy cách xem tại sản phẩm in đóng gáy keo.
Kim giữa gọn, nhẹ, mở khá phẳng, hợp tập thơ và sách mỏng. Tổng số trang phải chia hết cho 4 vì mỗi tờ gấp đôi cho 4 trang. Khi số tờ tăng, các trang nằm trong cùng bị đẩy ra ở mép ngoài (hiện tượng đẩy trang), mép cắt lấn vào chữ; bình trang phải bù phần này. Kim giữa không có sống gáy để in tên. Xem sản phẩm in đóng kim giữa.
Lò xo mở phẳng 360°, hợp giáo trình viết lên trang và sách công thức. Dải đục lỗ chiếm khoảng 10–12 mm ở cạnh gáy, nên lề trong cũng phải rộng.
| 装订方式 | Số trang hợp lý | Mở trang | Tên trên gáy | Điểm cần kiểm trên cuốn mẫu |
|---|---|---|---|---|
| 胶装 | Từ khoảng 60–80 trang Fort 80 gsm | Không phẳng, cong ở gáy | Có, khi gáy từ khoảng 5 mm | Chữ sát gáy, độ bám keo, sống gáy thẳng |
| 骑马钉 | Bội số 4, thường dưới khoảng 48–60 trang | 中间页近乎平摊 | Không | Mép ngoài các trang giữa, số trang |
| 线圈装订 | Linh hoạt theo đường kính vòng | 平摊，可 360° 翻转 | Không | Lỗ đục không lấn chữ, trang lật trơn |
Bìa sách gáy keo là một file trải: bìa sau + sống gáy + bìa trước. Sống gáy tính từ số tờ ruột nhân độ dày tờ, cộng độ dày bìa. Ví dụ 240 trang Fort 80 gsm là 120 tờ, khoảng 12 mm, cộng bìa 300 gsm thành khoảng 12,5 mm. Chỉ dựng bìa khi số trang ruột đã khóa: thêm một chương 16 trang làm gáy dày thêm khoảng 0,8 mm và bìa phải xuất lại.
Bìa mềm thường dùng Couche hoặc Ivory 250–300 gsm, cán màng mờ hoặc bóng. Cán màng giúp bìa ít trầy, nhưng nếp gấp sống gáy cần cấn trước để màng không nứt. Ở vùng gáy, keo bám kém trên mặt đã cán màng, nên bìa gáy keo chỉ cán mặt ngoài. Bìa cứng bồi carton hỏi riêng lịch và cấu hình.
样书
Cuốn mẫu và khóa bản cuối
Đọc cuốn mẫu như một người đọc thật: lật từ đầu đến cuối, đối chiếu số trang với mục lục, xem chữ có sát gáy không, ảnh có tối hơn màn hình không. Nên có ít nhất hai người đọc: tác giả kiểm nội dung, một người ngoài kiểm độ dễ đọc. Cuốn mẫu tính phí như một cuốn lẻ cùng cấu hình.
Ghi phiên bản lên trang đầu cuốn mẫu, ví dụ “mẫu 2, PDF ngày 14/3”. Sách gia đình nhiều người góp ý thì chọn một người duy nhất chốt bản cuối và gửi file. Đổi khổ, giấy hoặc số trang sau khi duyệt mẫu thì làm lại mẫu; sửa vài lỗi chính tả không đổi số trang thì xuất lại PDF, không cần mẫu mới. Nhà in kiểm file kỹ thuật, không soát chính tả hay biên tập nội dung.
SỐ LƯỢNG VÀ TÁI BẢN
Đợt đầu bao nhiêu cuốn, tái bản thế nào
Tính đợt đầu từ danh sách người nhận thật: số người được tặng, số cuốn mang tới buổi ra mắt, số cuốn gửi thư viện hoặc lưu chiểu theo hồ sơ xuất bản, cộng 5–10 cuốn dự phòng. In kỹ thuật số không cần làm bản trước khi chạy, nên đợt 50–200 cuốn vẫn hợp lý và đợt sau dùng file đã sửa. Offset kinh tế khi số lượng lớn và nội dung đã ổn định; điểm chuyển phụ thuộc số trang, giấy và kiểu đóng, xem so sánh in kỹ thuật số và offset theo số lượng.
Mỗi đợt ghi lần in ở trang thông tin cuối sách, ví dụ “In lần thứ 2, 200 cuốn, khổ 14,5 × 20,5 cm”. Tác giả giữ bộ hồ sơ của từng đợt: PDF ruột, PDF bìa, ghi chú giấy và kiểu đóng, một cuốn lưu. Nhà in không lưu file sau đơn, nên đợt tái bản gửi lại đủ PDF ruột và bìa, kể cả khi chỉ sửa vài trang. Đổi giấy ở đợt sau làm sống gáy đổi theo, nên bìa phải xuất lại theo độ dày mới.
GỬI FILE VÀ NHẬN SÁCH
Gửi file, tiến độ và nhận sách
Một yêu cầu gọn gồm: khổ thành phẩm, số trang ruột, giấy ruột và bìa, kiểu đóng, số cuốn, ngày cần nhận, bản sao hồ sơ xuất bản. Sách hẹn lịch theo số cuốn, số trang và kiểu đóng; lịch cụ thể báo khi chốt file. Đơn đặt cọc 70%.
Nhà in Phát làm việc từ Thứ 2 đến Thứ 7, 7h30–12h và 13h–17h30; Chủ nhật nghỉ. File gửi tối Thứ 7 được kiểm từ sáng Thứ 2. Bạn có thể nhận sách tại cơ sở 441/31 Điện Biên Phủ, Phường Thạnh Mỹ Tây hoặc cơ sở 37A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Sài Gòn (Quận 1 cũ), TP.HCM. Sách gửi họ hàng ở nhiều nơi thì Nhà in Phát hỗ trợ book ship, phí theo ứng dụng vận chuyển; chia kiện theo địa chỉ, mỗi kiện ghi tên người nhận và số cuốn. Kiểm khi nhận: lật vài cuốn ngẫu nhiên, xem thứ tự trang, sống gáy và mép cắt. Cấu hình chi tiết xem tại In Sách, Tạp Chí Số Lượng Ít.
Câu hỏi thường gặp khi in sách tự xuất bản
Tình huống của tác giả tự làm sách: hồ sơ xuất bản, bản thảo, thư tay và ảnh cũ, giấy ruột, cuốn mẫu và tái bản theo đợt.
Mã ISBN và mã vạch ở bìa sau sách do ai cung cấp?
Mã ISBN do nhà xuất bản cấp cùng quyết định xuất bản; tác giả nhận mã từ nhà xuất bản. Nhà xuất bản hoặc đơn vị liên kết gửi file mã vạch EAN-13; đặt ở bìa sau, khoảng 37 × 26 mm, nền trắng. Nhà in chỉ in đúng file mã vạch được giao.
Hồi ký muốn in nguyên trang thư tay, giấy tờ cũ thì chuẩn bị bản quét thế nào?
Quét màu ở 300–600 ppi tại kích thước thật, lưu TIFF hoặc JPG chất lượng cao. Giữ nguyên màu giấy ngả vàng để trang trông thật, chỉ cắt bỏ viền máy quét. Thư nhỏ hơn trang sách thì đặt đúng tỷ lệ 100%, phóng to quá 150% chữ viết tay sẽ vỡ nét.
Giáo trình tự in có trang bài tập viết tay thì thử giấy ruột thế nào trước khi in cả lớp?
Viết thử bằng đúng loại bút học viên dùng lên cuốn mẫu: bút bi, bút gel, bút dạ quang. Fort 80 gsm hợp bút bi; bút dạ quang và bút lông kim cần Fort 100 gsm để không thấm sang mặt sau. Trang bài tập để dòng kẻ cách 8 mm.
Tập thơ mỏng muốn trông giống một cuốn sách có gáy thì nên đóng kiểu nào?
Gáy keo cần ruột dày từ khoảng 3–4 mm. Tập thơ 48 trang Fort 80 gsm chỉ dày khoảng 2,4 mm, nên tăng giấy lên Fort 100 gsm hoặc thêm trang để có gáy. Nếu giữ dưới 48 trang, kim giữa gọn và bền hơn một cuốn gáy keo quá mỏng.
Sơ đồ gia phả trải qua hai trang giữa sách gáy keo cần lưu ý gì?
Phần gần gáy cong vào và mất khoảng 5–10 mm mỗi bên. Không đặt tên người hay đường nối ở dải giữa. Sơ đồ lớn nên in thành tờ gấp riêng khổ A3, gấp đôi vào sách, hoặc tách thành nhiều trang theo nhánh.
Đợt tái bản chỉ sửa lỗi chính tả vài trang có cần gửi lại toàn bộ PDF ruột không?
Có. Nhà in không lưu file sau đơn, nên mỗi đợt cần đủ PDF ruột và bìa. Nếu số trang không đổi thì bìa giữ nguyên; nếu sửa làm dôi thêm trang thì sống gáy đổi và bìa phải xuất lại.
Bìa trải tự làm trên Canva khi ruột sách chưa xong có dùng để in được không?
Chưa nên chốt. Sống gáy phụ thuộc số trang ruột cuối, sai 20 trang là lệch khoảng 1 mm. Làm bìa trước và bìa sau trên Canva, để trống sống gáy, rồi dựng file trải khi ruột đã khóa; tải “PDF dùng cho in” có tràn lề.
Sách có chú thích cuối trang cỡ chữ nhỏ cần kiểm độ dễ đọc bằng cách nào?
Đọc trên cuốn mẫu ở khoảng cách 30–40 cm dưới đèn bàn thường. Chú thích nên từ 8,5–9 pt với font có chân, 8 pt với font không chân. Người đọc lớn tuổi thì tăng thêm 1 pt.
Mỗi cuốn sách tặng in lời đề tặng riêng tên người nhận thì có làm được không?
Được với in kỹ thuật số, vì mỗi cuốn in từ dữ liệu riêng. Đặt lời đề tặng ở một trang riêng, gửi danh sách tên dạng Excel. Tên dài nhất quyết định cỡ chữ; kiểm trước tên dài nhất trong danh sách để chắc vừa một dòng.