Scan Bản Vẽ Khổ Lớn: Lưu Bản Gốc, Kiểm File Và Chuẩn Bị In Lại
Quét bản vẽ khổ lớn tạo ra file ảnh từ tờ giấy A0–A3 để lưu, gửi và in lại. Bản in bản vẽ kỹ thuật nét đen trên nền sạch chỉ cần quét đen trắng 300 dpi là đủ để in lại đúng khổ. Bản vẽ bút chì, nền ố hoặc có dấu đỏ cần quét thang xám hoặc màu. File quét là ảnh điểm, không phải bản bản vẽ kỹ thuật: phóng to vẫn vỡ thành điểm ảnh, và nét đã mờ trên giấy sẽ không hiện lại.
Khi cần quét kèm in lại hoặc photo, xem dịch vụ in và photo bản vẽ kiến trúc. Đầu ra là PDF, TIFF hoặc JPG. Khả năng quét phụ thuộc khổ thật và tình trạng tờ gốc, nên hãy báo hai thông tin này ngay khi gửi yêu cầu.
XÁC ĐỊNH ĐẦU RAChọn chế độ quét và độ phân giải theo bản gốc
Với quét, dpi là số điểm ảnh lấy được trên mỗi inch chiều dài tờ giấy. Quét ở 100% khổ thì file có đúng số ppi đó khi in lại cùng khổ. Chế độ màu quyết định thông tin nào được giữ: đen trắng 1-bit chỉ còn hai mức đen và trắng; thang xám 8-bit giữ 256 mức đậm nhạt; màu 24-bit giữ cả dấu đỏ, bút dạ quang và màu phân hệ.
| Bản gốc | Chế độ quét | Độ phân giải thường gặp | Định dạng lưu |
|---|---|---|---|
| Bản in bản vẽ kỹ thuật nét đen, nền trắng sạch | Đen trắng 1-bit | 300 dpi | TIFF nén CCITT G4 hoặc PDF |
| Bút chì trên giấy can, nét nhạt | Thang xám 8-bit | 300–400 dpi | TIFF nén LZW hoặc PDF |
| Bản photo cũ nền xanh, giấy ố vàng | Thang xám | 300 dpi | TIFF; thêm PDF để xem |
| Có dấu đỏ, bút dạ quang, màu phân hệ điện nước | Màu 24-bit | 300 dpi | TIFF hoặc PDF |
| Phối cảnh màu, ảnh dán trên tờ | Màu 24-bit | 300 dpi | TIFF; JPG chất lượng cao để gửi xem |
| Chữ và số cao dưới 2 mm, ký hiệu dày | Thang xám | 400–600 dpi | TIFF |
TIFF là bản lưu chính vì nén không mất dữ liệu. PDF tiện để gom cả bộ và gửi đi. JPG nén mất dữ liệu, tạo nhiễu quanh nét mảnh, nên chỉ dùng cho bản xem nhanh. Một bộ có thể trộn chế độ: tờ có dấu đỏ quét màu, tờ còn lại quét đen trắng, sau đó ghép chung một PDF.
Tính số điểm ảnh và dung lượng trước khi quét cả bộ
Tờ A0 khổ 841 × 1189 mm tương đương 33,1 × 46,8 inch. Quét 300 dpi cho file khoảng 9.933 × 14.043 px, tức gần 139 triệu điểm ảnh. Khi chưa nén, mỗi tờ A0 nặng khoảng 17 MB ở chế độ đen trắng, 139 MB ở thang xám và 418 MB ở màu. Tờ A1 (594 × 841 mm) cho khoảng 7.016 × 9.933 px, bằng một nửa A0: khoảng 70 MB ở thang xám, 209 MB ở màu.
Bộ 40 tờ A1 quét màu sẽ nặng khoảng 8,4 GB khi chưa nén. Nén LZW thường giảm khoảng 30–60% tùy độ sạch của nền. TIFF đen trắng nén G4 thường chỉ còn 1–3 MB mỗi tờ. Vì vậy, đừng quét màu cả bộ chỉ vì 2–3 tờ có dấu đỏ. Hãy chuẩn bị ổ lưu đủ dung lượng trước ngày nhận file.
KIỂM NGUỒN TRƯỚC QUÉTKiểm tờ gốc và lập danh mục trước khi giao
Máy quét bản vẽ khổ lớn phổ biến là loại nạp tờ: tờ giấy đi qua trục cuốn. Ghim, kẹp, miếng dán nổi, băng keo đã khô và mép rách đều có thể làm kẹt hoặc rách tờ. Gỡ ghim và kẹp trước khi giao. Băng keo dán qua nét vẽ thì để nguyên và báo rõ vị trí. Tờ giòn hoặc rách nhiều có thể phải lồng vào bìa kẹp trong suốt khi quét; lớp nhựa này làm nét kém sắc hơn một chút.
Khổ ngang của máy quét bản vẽ thường gặp là 36 inch (914 mm) hoặc 44 inch (1.118 mm). Tờ A0 nạp theo cạnh ngắn 841 mm. Chiều dài tờ ít khi là giới hạn, nên mặt đứng dãy phố dài 2–3 m vẫn quét được nếu bề ngang nằm trong khổ máy. Tờ rộng hơn phải quét từng phần rồi ghép. Hãy đo khổ thật, vì tờ đã cắt mép thường khác nhãn A1 hay A0.
Lập danh mục trước khi giao, gồm mã tờ, tên tờ, lần sửa, khổ, số mặt và tình trạng. Ví dụ bộ 24 tờ gồm KT-01 đến KT-12, KC-01 đến KC-08, ĐN-01 đến ĐN-04. Danh mục này dùng để đếm file khi nhận và đối chiếu bản gốc khi trả. Nếu muốn photo nhân bản thay vì số hóa, đọc thêm photo bản vẽ khổ lớn từ bản giấy.
CHỐT DỮ LIỆU CẦN GIỮGiữ đủ mép, khung tên và ghi chú ngoài khung
Quét toàn tờ, kể cả lề khoảng 10 mm ngoài khung. Đừng cắt sát khung tên, vì lề thường có ghi chú tay, dấu duyệt, chữ ký và ngày. Đây là phần cần giữ nhất khi bản quét được dùng làm hồ sơ đối chiếu. Thước tỷ lệ in trên bản vẽ cũng phải nằm trọn trong file, vì người dùng sau sẽ dùng nó để kiểm tỷ lệ.
Giấy co giãn theo độ ẩm, thường gặp 0,1–0,5%; giấy can và bản photo cũ có thể nhiều hơn. Trên chiều dài 1 m, sai lệch đó là 1–5 mm. File quét vì vậy dùng để đọc số kích thước ghi trên bản vẽ, không dùng để đo trực tiếp phục vụ gia công. Nếp gấp lâu năm thường để lại vệt sáng hoặc tối chạy dọc tờ. Hãy báo trước những tờ có nếp chạy qua mã trục hoặc số kích thước.
Quét thử 2–3 tờ đại diện trước khi quét cả bộ
Chọn 3 tờ: tờ có nét mảnh nhất, tờ nền ố nhất và tờ có màu. Mở file ở mức zoom 100% (1 điểm ảnh của file bằng 1 điểm ảnh màn hình). Kiểm chữ nhỏ, số kích thước, nét đứt, nét tô gạch (hatch) và ghi chú ở mép. Với chế độ đen trắng, ngưỡng quá thấp làm nét bút chì đứt đoạn, ngưỡng quá cao biến nền ố thành chấm đen. Gặp một trong hai lỗi này thì chuyển tờ đó sang thang xám.
Kiểm thêm độ thẳng. Đo một đường trục dài khoảng 1 m trên file; nếu đầu và cuối lệch quá 2–3 mm thì tờ đã nạp lệch và nên quét lại (thường gặp). Duyệt xong 3 tờ mẫu, các thiết lập đó áp cho cả nhóm tờ cùng tình trạng.
NHẬN FILE VÀ TÁI INĐặt tên file, gom PDF và lưu bản quét
Đặt tên theo một quy tắc: mã dự án, mã tờ, lần sửa, khổ. Ví dụ NP12_KT-03_R2_A1.tif. Khi nhận, số file phải bằng số tờ nhân số mặt trong danh mục. Mở tờ đầu, tờ cuối và tờ khó đọc nhất để đối chiếu.
PDF gom bộ nên để mỗi tờ một trang, đúng khổ thật, không ép về A4. Bản lưu dài hạn có thể xuất PDF/A (ISO 19005), chuẩn dành cho lưu trữ. PDF/X là chuẩn tương thích cho in, dùng khi gửi file đi in. PDF tìm kiếm (đã nhận dạng chữ OCR) giúp tìm theo tên tờ và mã. Tuy vậy, chữ viết tay và số kích thước nhỏ thường bị nhận sai, nên không dùng kết quả OCR làm số liệu.
Nhà in Phát không lưu file sau đơn. Hãy kiểm file ngay khi nhận và sao lưu ít nhất ở 2 nơi, chẳng hạn ổ cứng và lưu trữ đám mây. Nếu file quét sẽ được chuyển sang bản vẽ kỹ thuật để sửa, cần dựng lại từng nét. Phần mềm chuyển tự động thường làm sai chữ, nét đứt và vùng tô gạch.
In lại từ file quét mà vẫn giữ tỷ lệ
In 100% cùng khổ quét thì tỷ lệ ghi trong khung tên vẫn đúng. Khi thu A0 xuống A1, mỗi cạnh nhỏ đi √2 lần, nên tỷ lệ 1:100 trở thành khoảng 1:141; hãy ghi chú lại trên bản sao. Khi phóng, độ phân giải giảm theo: quét A3 ở 300 dpi rồi in lên A1 (gấp 2 lần cạnh) chỉ còn 150 ppi, in lên A0 (gấp khoảng 2,83 lần) còn khoảng 106 ppi, nét chữ sẽ răng cưa. Nếu biết trước sẽ phóng, quét A3 ở 600 dpi.
Bản trắng đen in trên giấy Fort 80–120 gsm; phối cảnh màu chọn Couche. Trước khi in cả bộ, in 1 tờ khó nhất để duyệt. Nền ố trong file có thể được làm sạch bằng cách tăng mức trắng. Việc chỉnh file như vậy có tính phí và được báo trước. Nếu bộ in lại cần đóng hồ sơ, xem cách gấp bản vẽ A0, A1 về A4.
ĐẶT YÊU CẦU TẠI TP.HCMGửi yêu cầu quét và nhận tại TP.HCM
Khi gửi yêu cầu, ghi rõ: số tờ theo từng khổ, ảnh chụp tờ yếu nhất, chế độ quét (đen trắng, thang xám hay màu), độ phân giải, định dạng, quy tắc đặt tên. Nếu cần in lại, ghi thêm khổ in, số bản và loại giấy. In bản vẽ từ file có mốc khoảng 2 giờ sau khi chốt file với đơn thường. Quét bộ nhiều tờ hoặc tờ yếu sẽ được hẹn lịch theo số tờ. Đơn được xác nhận khi đặt cọc 70%.
Nhận và giao tại 37A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Sài Gòn, TP.HCM hoặc 441/31 Điện Biên Phủ, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM. Nhà in Phát hỗ trợ book ship, phí theo ứng dụng vận chuyển. Tờ gốc duy nhất nên mang trực tiếp; nếu gửi ship, cuộn vào ống cứng đường kính từ 8 cm và không gấp thêm nếp mới. Gửi yêu cầu qua dịch vụ in và photo bản vẽ Nhà in Phát.
Câu hỏi về quét bản vẽ khổ lớn và tái in
Chế độ quét, dung lượng, tỷ lệ và cách giữ file sau khi nhận.
Bản vẽ bút chì trên giấy can nên quét đen trắng hay thang xám?
Thang xám, 300–400 dpi. Chế độ đen trắng cắt mọi mức xám theo một ngưỡng, nên nét bút chì nhạt dễ đứt đoạn hoặc mất hẳn. File thang xám cho phép chỉnh độ tương phản sau khi quét. Tuy vậy, nét đã mờ tới mức mắt không còn thấy trên giấy thì cũng không hiện lại trong file.
Một tờ A0 quét 300 dpi nặng bao nhiêu?
Khoảng 9.933 × 14.043 px. Khi chưa nén, file nặng khoảng 17 MB ở chế độ đen trắng, 139 MB ở thang xám và 418 MB ở màu. TIFF đen trắng nén G4 thường còn 1–3 MB, còn nén LZW cho thang xám và màu giảm khoảng 30–60%.
Bộ 30 tờ chỉ có 3 tờ đóng dấu đỏ, có cần quét màu cả bộ không?
Không cần. Quét màu 3 tờ có dấu, 27 tờ còn lại quét đen trắng hoặc thang xám, rồi ghép chung một PDF theo thứ tự danh mục. Ở khổ A1, mỗi tờ màu chưa nén khoảng 209 MB, nên cách này giảm dung lượng bộ file nhiều lần.
Có đo trực tiếp trên file quét để lấy kích thước thi công được không?
Chỉ nên dùng để tham khảo. Giấy co giãn khoảng 0,1–0,5% theo độ ẩm, tức 1–5 mm trên mỗi mét. Hãy lấy số kích thước ghi trên bản vẽ và dùng thước tỷ lệ in trên tờ để kiểm. Cần số đo chính xác thì phải lấy từ file bản vẽ gốc hoặc đo tại hiện trường.
Muốn chuyển file quét thành DWG để sửa thì làm thế nào?
File quét là ảnh nên cần dựng lại các nét trong phần mềm vẽ. Phần mềm vector hóa tự động thường làm sai chữ, nét đứt và vùng tô gạch, nên phải kiểm lại từng tờ. Trong lúc chờ, có thể chèn ảnh quét làm nền tham chiếu trong phần mềm vẽ. Biết dpi thì đặt được đúng tỷ lệ 1:1, ví dụ 300 dpi tức 1 mm tương ứng khoảng 11,8 px.
Tờ mặt đứng dài 3 m có quét thành một file liền được không?
Thường được nếu bề ngang tờ nằm trong khổ nạp của máy, thường gặp 914 mm. Với máy nạp tờ, chiều dài ít khi là giới hạn. Tờ rộng hơn khổ máy phải quét 2 lần, chồng nhau khoảng 3–5 cm rồi ghép, và vẫn có thể thấy đường nối. Báo khổ thật khi gửi yêu cầu.
Quét bản A3 rồi in phóng lên A1 có còn nét không?
Từ A3 lên A1, mỗi cạnh gấp 2 lần. File quét 300 dpi sẽ chỉ còn 150 ppi ở A1, nên nét chữ có răng cưa nhẹ. Quét A3 ở 600 dpi thì vẫn giữ 300 ppi khi in A1. Tỷ lệ ghi trên bản vẽ cũng đổi theo, ví dụ 1:100 thành 1:50.
Nhận file quét xong cần làm gì trước khi trả bản gốc về kho?
Đếm số file so với danh mục, mở tờ đầu, tờ cuối và tờ khó nhất ở zoom 100%, rồi sao lưu ở 2 nơi. Nhà in Phát không lưu file sau đơn, nên bản bạn giữ là bản duy nhất. Chỉ cất bản gốc khi đã kiểm xong, để quét lại kịp nếu có tờ lỗi.