Duyệt màu da và ảnh đen trắng trước khi in album
Muốn album in ra đúng màu da và ảnh đen trắng không ám, hãy gom các ảnh khó vào 1–2 khổ trải, in mẫu trên đúng giấy của cuốn và xem dưới ánh sáng ban ngày khoảng 5000 K. Màn hình điện thoại chỉ dùng để kiểm bố cục, crop và chữ. Góp ý theo mã ảnh và vùng cụ thể, chốt một phiên bản file cuối rồi mới in cả cuốn.
Album tại Nhà in Phát làm theo quy cách photobook A4 mở phẳng, bìa bồi cứng: mỗi khổ trải là hai trang A4 ghép thành 420 × 297 mm. Album cần gửi file và xác nhận trước ít nhất 1 ngày, nên phần duyệt màu dưới đây cần xong trước mốc đó.
Vì sao màu da và ảnh đen trắng dễ lệch nhất
Mắt người quen nhìn da hơn mọi màu khác. Bầu trời lệch vài phần trăm cyan gần như không ai để ý, nhưng má lệch 5% magenta là thấy hồng, lệch vàng là thấy da bệnh. Album cưới và album gia đình lại có tới 70–80% ảnh là người, nên lỗi da lặp lại trên gần như mọi trang.
Ảnh đen trắng khó vì một lý do khác. Khi in bốn màu, vùng xám được tạo từ C, M, Y cộng K. Chỉ cần một kênh lệch 2–3% là xám ngả xanh lạnh hoặc hồng nhẹ, và trên khổ trải 420 mm, hai ảnh đen trắng đặt cạnh nhau sẽ lộ ngay chênh lệch đó.
Chọn trang mẫu theo vùng khó
Không cần in mẫu cả cuốn. Gom các ảnh có rủi ro cao vào 1–2 khổ trải, mỗi ảnh đặt đúng cỡ sẽ dùng trong album:
- Một chân dung cận mặt, da chiếm từ một phần ba khung trở lên.
- Một ảnh váy cưới hoặc áo sơ mi trắng còn nếp vải.
- Một ảnh vest đen, tóc đen hoặc cảnh tối có chi tiết.
- Một ảnh đen trắng có chuyển sắc mịn từ trắng sang đen.
- Một ảnh chụp dưới đèn tiệc vàng hoặc đèn màu.
Nếu bộ ảnh do một người chỉnh, 1 khổ trải mẫu thường đủ đại diện cho album 20 khổ trải. Nếu ảnh đến từ ba nguồn (studio, điện thoại, khách mời), mỗi nguồn cần ít nhất một ảnh trong trang mẫu. Ảnh chiếm nửa trang A4 (148 × 210 mm) thì in mẫu ở đúng cỡ đó; một ô nhỏ 6 × 9 cm không cho thấy lỗi da.
Bản in mẫu có tính phí theo quy cách vì chạy đúng máy và đúng giấy; kiểm file và tư vấn thì miễn phí.
Đọc số màu vùng da trước khi in
Trước khi gửi file, mở ảnh trong Photoshop, bật bảng Info và đo vùng da trung tính ở má hoặc trán. Tránh vùng bóng sáng, môi và vùng ửng đỏ.
Với da người châu Á, kinh nghiệm thường gặp khi đọc ở CMYK là: Y cao hơn M khoảng 5–15 điểm, C bằng khoảng 1/4 đến 1/3 của M, K gần 0 ở vùng da sáng. Ví dụ một điểm đo hợp lý là C15 M35 Y45 K0. Ba dấu hiệu lệch hay gặp:
- M bằng hoặc vượt Y: da sẽ in ra hồng.
- Y vượt M hơn 20 điểm: da vàng, xỉn.
- C vượt một nửa M: da tái, xám.
Nếu đo ở RGB, vùng da bình thường có R > G > B, ví dụ R 225, G 180, B 155. Các con số này là mốc để phát hiện ám màu, không phải công thức ép mọi người về một tông. Da dưới đèn tiệc 3000 K có Y cao hơn là đúng với không khí buổi tối; nếu muốn giữ, ghi chú để người kiểm file không “sửa” mất.
Ảnh đen trắng: trung tính hay có tông
Trước hết, xác định ảnh đen trắng của bạn thuộc loại nào:
- Trung tính: ở RGB, ba kênh gần bằng nhau. Đo 3–4 điểm ở vùng sáng, trung gian và tối; chênh lệch giữa R, G, B nên dưới 3 đơn vị.
- Có tông (nâu sepia, xanh lạnh): đây là lựa chọn của người chỉnh ảnh. Ghi vào ghi chú, ví dụ “ảnh 12 và 18 tông nâu có chủ đích”.
Không áp công thức đen tổng hợp (rich black, ví dụ phổ biến ở offset C60 M40 Y40 K100) cho ảnh. Công thức đó dành cho mảng nền đen của thiết kế. Ảnh cần dải xám liên tục: vùng sáng nhất của váy hoặc mây nên còn tầng khoảng 3–5% thay vì 0% (trắng giấy), vùng tối nhất nên còn chi tiết thay vì đặc kín.
Đặt ảnh đen trắng cạnh ảnh màu trên cùng khổ trải mẫu. Nếu tông đã chốt là trung tính, nó phải trung tính cả khi đứng cạnh ảnh da ấm.
Bảng đọc lỗi trên bản in mẫu
| Dấu hiệu trên bản mẫu | Nguyên nhân thường gặp trong file | Cách sửa |
|---|---|---|
| Da hồng, đỏ | M bằng hoặc cao hơn Y ở vùng da | Giảm M hoặc tăng Y trong vùng đỏ, cam (mặt nạ vùng da) |
| Da vàng, xỉn | Y vượt M hơn 20 điểm, C cao | Giảm Y và C ở vùng da |
| Da tái, xám | C vượt một nửa M | Giảm cyan trong vùng đỏ |
| Váy trắng mất nếp | Vùng sáng bị đẩy về 0% | Kéo vùng sáng về tầng 3–5% |
| Vest, tóc đen thành mảng | Vùng tối bị bít | Mở vùng tối, giữ tầng chi tiết |
| Ảnh đen trắng ngả xanh hoặc hồng | Ba kênh RGB lệch nhau | Cân lại R = G = B hoặc khử bão hòa |
| Hai ảnh cạnh nhau chênh tông | Khác nguồn chụp, khác người chỉnh | Chọn một ảnh chuẩn trong khổ trải, chỉnh ảnh còn lại theo nó |
Màn hình chỉ dùng để kiểm bố cục
Màn hình phát sáng; giấy phản xạ ánh sáng. Điện thoại thường sáng 500–1.000 nit, bật chế độ màu sống động và tự đổi nhiệt màu theo môi trường. Màn hình dùng để chỉnh ảnh nghiêm túc thường đặt khoảng 100–120 cd/m² và 6500 K. Cùng một file, hai màn hình này cho hai màu da khác nhau.
Nếu buộc phải xem PDF trên điện thoại, hãy tắt Night Shift và True Tone, chọn chế độ màu “Tự nhiên”, để độ sáng khoảng 50% và xem trong phòng không có đèn màu. Dùng bước này để kiểm thứ tự trang, crop, chữ và ảnh nằm sát gáy, không dùng để chốt màu da.
Ảnh chụp bản mẫu gửi qua Zalo cũng không phải mẫu màu: camera tự cân bằng trắng. Nó chỉ hữu ích để khoanh vùng lỗi.
Xem bản in mẫu đúng ánh sáng, đúng giấy
Chuẩn ngành để xem bản in là ánh sáng D50, khoảng 5000 K. Ở nhà, gần nhất là cạnh cửa sổ ban ngày, không có nắng chiếu thẳng. Đèn vàng 2700–3000 K làm da ấm hơn thật; đèn trắng 6500 K làm ảnh đen trắng ngả lạnh. Cầm mẫu nghiêng khoảng 30–45° để tránh lóa, và so trực tiếp với file đang mở, không so với ảnh trong trí nhớ.
Giấy ruột photobook thường là Couche 150–300 gsm. Couche bóng cho vùng đen sâu hơn nhưng dễ lóa dưới đèn; Couche mờ cho da dịu, ít phản chiếu. Mẫu in trên giấy khác giấy của cuốn chỉ để tham khảo. Nếu đổi giấy sau khi đã duyệt, khổ trải có da và ảnh đen trắng cần in mẫu lại.
Chốt một phiên bản và ghi góp ý theo mã ảnh
Đặt tên file có số phiên bản, ví dụ album-v3.pdf, và tăng số sau mỗi lần sửa. Không để hai thư mục cùng tên “bản cuối”.
Góp ý viết theo mẫu: khổ trải số mấy, mã ảnh, vùng nào, muốn đổi ra sao. Ví dụ: “Khổ trải 06, IMG_2214, má cô dâu hồng hơn mong muốn, giữ nguyên màu hoa nền”. Câu “màu chưa đẹp” không cho người chỉnh biết phải sửa gì.
Sửa da bằng mặt nạ chỉ phủ vùng da. Chỉnh cả ảnh để bớt hồng sẽ kéo theo hoa đỏ, áo dài đỏ và son môi. Sau khi sửa, xem lại cả ảnh chứ không chỉ vùng vừa chỉnh. Nếu nhiều người cùng duyệt (cô dâu, chú rể, thợ ảnh), cử một người tổng hợp và chốt.
Trang sản phẩm ghi hệ màu CMYK. Nếu bạn chỉnh ảnh ở RGB, báo khi gửi file để kỹ thuật kiểm lúc chuyển đổi; tránh chuyển qua lại RGB và CMYK nhiều lần. Bản in mẫu và cả cuốn phải dùng cùng một file.
Khi thành phẩm khác mong muốn
Nhà in Phát in lại khi xác nhận lỗi do xưởng so với file và mẫu đã duyệt. Nếu cuốn in đúng mẫu nhưng bạn đổi ý, chẳng hạn muốn toàn bộ ảnh ấm hơn, đó là một đơn in mới với file mới.
Để đối chiếu, giữ ba thứ: file cuối đã gửi, bản in mẫu đã duyệt và tin nhắn ghi các góp ý. Nhà in Phát không lưu file của khách sau đơn hàng, nên hãy tự lưu file cuối nếu muốn in thêm cuốn sau này.
Chọn ảnh cho album gia đình, xem album ảnh gia đình theo cột mốc. Sau khi nhận cuốn, xem cách kiểm tra và bảo quản album ảnh cưới. Album có chữ ép nhũ trên bìa đặt tại trang In Photobook Bìa Mạ Vàng; thông tin về hệ thống in trực tuyến có tại Thế Giới In Nhanh.
Hỏi đáp duyệt màu album
Đọc số màu da, ảnh đen trắng có tông và cách in mẫu cho album.
Đo vùng da bằng bảng Info thì con số nào cho thấy da sẽ in ra hồng?
Ở CMYK, khi M bằng hoặc cao hơn Y tại vùng má, trán, da thường in ra hồng. Mốc hay gặp với da châu Á là Y cao hơn M khoảng 5–15 điểm và C bằng 1/4 đến 1/3 của M, ví dụ C15 M35 Y45 K0. Đo ở 2–3 điểm, tránh vùng bóng sáng và môi.
Ảnh cưới da trắng sứ chỉnh rất sáng thì in có mất khối mũi, má không?
Có nguy cơ. Khi vùng da sáng nhất bị đẩy về 0% mực, giấy trắng hiện ra và khối mặt phẳng lì. Giữ vùng sáng của da ở tầng khoảng 3–5% và kiểm lại trên khổ trải mẫu, nhất là ảnh cận mặt in cỡ nửa trang A4 trở lên.
Ảnh đen trắng tông nâu sepia gửi file thế nào để không bị in thành xám?
Giữ ảnh ở chế độ màu (RGB hoặc CMYK) với tông nâu đã chỉnh, không đổi sang Grayscale vì Grayscale xóa tông màu. Ghi mã ảnh sepia trong ghi chú gửi kèm để người kiểm file không cân về trung tính.
Album 20 khổ trải cần in mẫu bao nhiêu khổ để duyệt màu?
Thường 1–2 khổ trải (mỗi khổ 420 × 297 mm) là đủ, nếu gom vào đó ảnh cận mặt, váy trắng, vùng tối, ảnh đen trắng và ảnh đèn tiệc. Ảnh từ nhiều nguồn chụp thì mỗi nguồn cần một ảnh trong trang mẫu. Bản mẫu có tính phí theo quy cách.
Xem PDF album trên điện thoại cần chỉnh máy thế nào?
Tắt Night Shift và True Tone, chọn chế độ màu “Tự nhiên”, độ sáng khoảng 50%, xem trong phòng không có đèn màu. Dùng bước này để kiểm thứ tự trang, crop, chữ và ảnh sát gáy; màu da vẫn chốt trên bản in mẫu.
Da hơi vàng vì đèn tiệc nhưng tôi muốn giữ không khí buổi tối thì ghi chú thế nào?
Ghi rõ mã ảnh và chữ “giữ tông ấm”. Đèn tiệc khoảng 3000 K làm Y cao hơn bình thường; đó là lựa chọn phong cách, không phải lỗi. Chỉ sửa ảnh nào da bị xanh hoặc tái do đèn màu.
Đã duyệt mẫu trên Couche mờ, giờ đổi sang Couche bóng có cần in mẫu lại?
Nên in lại khổ trải có da và ảnh đen trắng. Couche bóng cho vùng đen sâu hơn và tương phản mạnh hơn Couche mờ, nên mẫu cũ không còn là căn cứ đối chiếu cho giấy mới.
Ảnh chụp dưới đèn sân khấu tím, xanh có sửa được về màu da tự nhiên không?
Chỉ sửa được một phần. Với ảnh RAW, người chỉnh còn dữ liệu để kéo da về gần tự nhiên; với JPEG đã bão hòa đèn màu, da sửa xong thường bệt và loang. Nếu ảnh quan trọng nhưng da không cứu được, chuyển ảnh đó sang đen trắng là cách thường dùng.